Những bài thuốc Đông y từ bí đao, hành, hẹ và rau họ cải giúp hỗ trợ phòng viêm đường hô hấp, giải cảm, tăng miễn dịch và cải thiện triệu chứng ho, đờm khi thời tiết thay đổi hoặc trong giai đoạn dịch bệnh.
Dưới đây là những nhóm thực phẩm quen thuộc có thể ứng dụng thành bài thuốc hỗ trợ phòng và cải thiện viêm đường hô hấp theo y học cổ truyền.
Bí đao hỗ trợ thanh nhiệt và giảm viêm đường hô hấp
Trong Đông y, bí đao được đánh giá là thực phẩm có tính mát, vị ngọt, không độc, giúp thanh nhiệt, lợi tiểu, tiêu sưng và hỗ trợ làm dịu các triệu chứng viêm đường hô hấp khi cơ thể bị nhiệt hoặc nhiễm tà khí theo mùa. Theo góc nhìn của chuyên gia đào tạo tại Cao đẳng Y Sài Gòn, việc tận dụng thực phẩm làm thuốc cần đúng liều lượng và phù hợp thể trạng để đạt hiệu quả cao.
Thành phần bí đao chứa lượng nước lớn cùng protein, vitamin và khoáng chất, góp phần giải khát, làm mát cơ thể và hỗ trợ tăng đề kháng. Hạt bí đao có thể giã nhuyễn 15 g, trộn đường phèn và mật ong, uống với nước chín ngày 2–3 lần nhằm hỗ trợ cải thiện viêm đường hô hấp cấp. Ngoài ra, hạt bí đao phối hợp cùng bồ công anh, kim ngân hoa, sinh ý dĩ nhân, ngư tinh thảo, hoa xà thiệt thảo và các vị như đào nhân, cát cánh, cam thảo, rễ lau, bán chi liên, mộc hương sắc uống có thể dùng trong trường hợp viêm phổi hoặc tổn thương viêm ở phổi.
Việc sử dụng bí đao trong các bài thuốc cần cân nhắc thể hàn hay thể nhiệt của người bệnh, bởi tính lạnh của dược liệu có thể không phù hợp với người tỳ vị hư hàn. Do đó, áp dụng đúng cách sẽ giúp phát huy tác dụng thanh nhiệt, hỗ trợ giảm viêm và nâng cao sức đề kháng cho đường hô hấp.
Hành, hẹ tăng thông khí và hỗ trợ kháng khuẩn đường hô hấp
Nhóm hành, hẹ là những gia vị quen thuộc nhưng đồng thời cũng là vị thuốc có tính ấm, vị cay ngọt, giúp giải cảm, sát trùng và làm thông khí phế, đặc biệt hữu ích khi xuất hiện các triệu chứng ho, nghẹt mũi, khó thở do viêm đường hô hấp. Dưới góc nhìn của y sĩ theo định hướng đào tạo Cao đẳng Y học cổ truyền, đây là nhóm dược thực vật dễ ứng dụng trong phòng bệnh giao mùa nếu sử dụng đúng cách.
Hành trắng gồm cả rễ và lá 30 g kết hợp gừng tươi 10 g, tía tô 20 g sắc uống có thể hỗ trợ khư hàn, giải cảm và giảm ho. Hành tây 50 g sắc nước dùng giúp cải thiện tình trạng viêm phổi, khó thở, tiểu tiện không thông; nước sắc hành tây cô đặc pha mật ong uống buổi sáng còn hỗ trợ phục hồi cho người mới ốm dậy và người có viêm đường hô hấp. Lá hẹ một nắm sắc uống hàng ngày cũng giúp giảm ho và làm dịu viêm đường hô hấp.
Tuy là thực phẩm quen thuộc, hành và hẹ vẫn cần dùng đúng liều lượng để tránh kích ứng ở người có cơ địa nhạy cảm hoặc bệnh lý dạ dày. Khi sử dụng hợp lý, nhóm vị thuốc này góp phần làm ấm cơ thể, hỗ trợ thông khí phế và giảm nguy cơ tiến triển viêm nhiễm đường hô hấp.
Rau họ cải giúp tăng miễn dịch và giảm ho đờm
Rau họ cải như cải bắp, cải bẹ trắng, cải canh, cải củ, cải soong không chỉ bổ sung dưỡng chất mà còn được ứng dụng trong nhiều bài thuốc hỗ trợ viêm đường hô hấp và cảm mạo theo kinh nghiệm Đông y. Dưới góc nhìn của sinh viên ngành Dược tại Trường Cao đẳng Dược thành phố Hồ Chí Minh việc hiểu rõ tính vị và cách chế biến sẽ quyết định hiệu quả của từng loại rau khi dùng làm thuốc.
Cải bắp chứa vitamin U có tác dụng chống viêm loét nhưng dễ phân hủy ở nhiệt độ cao, do đó nên ép lấy nước uống; 1 kg cải bắp có thể cho 500–700 ml nước ép, dùng liên tục trong thời gian dài giúp hỗ trợ giảm ho và viêm đường hô hấp. Cải bẹ trắng có vị đắng, ngọt, hạt bạch giới tử giúp lợi khí, tiêu đờm; cải canh và hạt cải canh sắc uống hỗ trợ long đờm, giảm đau. Bài thuốc phối hợp bạch giới tử sao, hạt tía tô sao, hạt củ cải sao giã dập sắc uống hoặc tán bột làm viên cũng được áp dụng trong trường hợp ho kéo dài.
Cải soong tươi 200–300 g giã lấy nước cốt pha đường uống hoặc sắc nước dùng giúp giải cảm, phòng viêm đường hô hấp và chống mệt mỏi nhờ hàm lượng vitamin và khoáng chất dồi dào. Việc lựa chọn đúng loại rau, chế biến phù hợp và sử dụng kiên trì sẽ góp phần tăng miễn dịch, hỗ trợ giảm triệu chứng và bảo vệ đường hô hấp hiệu quả.
Thí sinh mong muốn theo đuổi lĩnh vực Y học cổ truyền và Dược học, đặc biệt quan tâm đến ứng dụng dược thực vật trong phòng và hỗ trợ điều trị viêm đường hô hấp, nên lựa chọn Trường Cao đẳng Dược Sài Gòn để được đào tạo bài bản, chuyên sâu về chuyên môn ngành, nắm vững nguyên lý phối ngũ và sử dụng dược liệu an toàn, hiệu quả trong thực hành nghề nghiệp.
